စနစ်သစ် ကျွဲနွားမွေးမြူရေးဖြင့် ပြည်တွင်းလိုအပ်ချက်ဖူလုံစေပြီး ပြည်ပတင်ပို့နိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ကြပါစို့

၁။ နိဒါန်း

နိုင်ငံခြားဝင်ငွေရရှိရေးအတွက် ပြည်တွင်းမှတင်ပို့နိုင်သောပို့ကုန်များနှင့် ပြည်ပဈေးကွက်မှ ဝယ်ယူလိုသော ကုန်စည်များတွင်   မြန်မာ့ကျွဲနွားသည် ဈေးကွက်လိုအပ်ချက်အရ ထိပ်ဆုံးမှပါဝင်နေပါသည်။  ပြည်ပမှ ကျွဲနွားဝယ်ယူရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များ ဆောင်ရွက်ထားပြီးလည်း ဖြစ်ပါသည်။ သက်ရှိမျိုးပွားနိုင်သော ထုတ်ကုန်ဖြစ်သဖြင့် ဈေးကွက်လိုအပ်ချက်အလိုက် ရှိရင်းစွဲအပေါ်တွင် အခြေခံပြီး စနစ်တကျ မျိုးပွားထုတ်လုပ်ပြီး ပြည်တွင်းလိုအပ်ချက်၊ လုပ်အား၊ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၊ စားသုံးမှုဖူလုံစေခြင်း တို့အပေါ်အခြေခံပြီး ပြည်ပတင်ပို့နိုင်ရေးကို အရေးတကြီးဆောင်ရွက်ရန် အလိုအပ်ဆုံးအချိန် ဖြစ်ပါသည်။ ဈေးကွက်လည်းရှိသည်၊ ကုန်ပစ္စည်းလည်းရှိသည်၊ စနစ်တကျ ထုတ်လုပ်မှုဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ စနစ်သစ်မွေးမြူထုတ်လုပ်ရေးသို့ ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်ရပါမည်။ ဒေသအလိုက်ထုတ်လုပ်နိုင်မှု စွမ်းအားနှင့် အမှန်တကယ်ထုတ်လုပ်နိုင်မှုကိုအခြေခံပြီး ရေရှည်အကျိုးအမြတ်ဖြစ်ထွန်းစေမည့် ကျွဲနွားမွေးမြူ ထုတ်လုပ်မှုအတွက် ဒေသအလိုက်  တိရစ္ဆာန်အစာထုတ်လုပ်မှုဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် မျိုးမြှင့်တင်ရေး ဆောင်ရွက်ရပါမည်။  

၂။ လက်ရှိအခြေအနေ

၂၀၂၃-၂၀၂၄ တိရစ္ဆာန်ကောင်ရေစာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင်  နွားစုစုပေါင်း ၉ ဒသမ ၈ သန်းခန့် ရှိပါသည်။ ပြည်တွင်းဒေသအသားစားနွား ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိရာ ပျော်ဘွယ်၊ မြင်းခြံ နှင့် ရွှေဘိုဒေသတွင် အများစုရှိကြပါသည်။  ပြည်တွင်းနို့စားနွား ၁ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိပါသည်။ နိုင်ငံခြားမြန်မာမျိုးစပ်နွားဖြစ်ပြီး  ဖရီရှန်မျိုးအများစုနှင့် ဂျာဆီမျိုး အနည်းငယ် ဖြစ်ပါသည်။ ပြည်ပသို့ အသားစားနွား တရားဝင်တင်ပို့ခြင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ အများစုမှာ တရုတ်နိုင်ငံသို့ တရားမဝင် တင်ပို့ကြပါသည်။ ကျွဲနွားများအတွက် အခြေခံအစာမှာ  သဘာဝမြက်နှင့် ကောက်ပဲသီးနှံ ဘေးထွက်များ (ကောက်ရိုး၊ ပြောင်းရိုး)၊ စက်မှုထုတ်ကုန်များ (ဖွဲ၊ ဆီကြိတ်ဖတ်များ) ဖြစ်ပါသည်။ အခက်အခဲများမှာ ရာသီအလိုက် တိရစ္ဆာန်အစာ ရှားပါးမှုများရှိပါသည်။ မျိုးထိန်းခြင်းနှင့် မျိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်မှုများ အလွန်အားနည်းပါသည်။ အသားတိုးမွေးမြူရေး ခြံများလည်း အလွန်နည်းပါသည်။ ရှေးရိုးစဉ်လာ သားသတ်စနစ်သာဆောင်ရွက်ပြီး  သန့်ရှင်းမှု အလွန်အားနည်းပါသည်။ နောက်ကြောင်းပြန် ခြေရာခံစနစ်အလွန်အားနည်းပါသည်။

၃။ ဆောင်ရွက်ရမည့် လုပ်ငန်းများ

(က) ပြည်တွင်းလိုအပ်ချက်အပေါ်အခြေခံဆောင်ရွက်ခြင်း

(၁) ဒေသအလိုက် တိရစ္ဆာန်အစာဖူလုံရေး။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး တိရစ္ဆာန်အစာ လုံလောက်မှုရှိရန်အတွက် တိရစ္ဆာန်အစာထုတ်လုပ်မှုဧရိယာများ သတ်မှတ်ပြီး စားကျက်စိုက်ပျိုးခြင်း (နေပီယာ၊ ဂီနီ၊ မိုလက်တို)၊ ဒေသရှိ စိုက်ပျိုးရေးဘေးထွက် (ကောက်ရိုး၊ ပဲရိုး၊ ပြောင်းရိုး၊ ပဲမှော်၊ ပြောင်း၊ မြက်ချဉ်ဖတ်)နှင့် စက်မှုထွက်ကုန်များ (ဖွဲ၊ ဆီကြိတ်ဖတ်၊ ဘီယာကြိတ်ဖတ်၊ ကြံကြိတ်ဖတ်) စုစည်းသိုလှောင်ခြင်း ဆောင်ရွက်ရပါမည်။ 

(၂) ကြီးထွားမှုနှင့် အသားထွက်နှုန်းကောင်းရန်။ ဒေသနွားများအား အသားစားနွားမျိုး (ဘရာမင်) သားစပ်ပြီး ဘရာမင်မျိုးစပ်အသားစားနွားမျိုး ထုတ်လုပ်ရပါမည်။ ဘရာမင်အသားစားမျိုးစပ်များသည် ကြီးထွားနှုန်းကောင်းခြင်း၊ အသားထွက်ရှိမှုနှင့် အသားအရည် အသွေးမြင့်မားခြင်း၊ ဒေသအခြေခံသောနွားမျိုးစပ်ဖြစ်ပြီး ဒေသထွက်အသား ရရှိမည်ဖြစ်ပါသည်။ အသား အလေးချိန် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ပိုမိုထွက်ရှိနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။ ဒေသကျွဲများကို အိန္ဒိယနို့စားကျွဲမျိုး (မူရာ)နှင့်သားစပ်သင့်ပါသည်။ ကြီးထွာနှုန်းကောင်းပြီး နို့ထုတ်လုပ်မှုအတွက်လည်း ကောင်းပါသည်။

(၃) နို့နှင့် သားပေါက် ထုတ်လုပ်မှု။ နို့စားနွားထုတ်လုပ်သော ဒေသများသတ်မှတ်ပြီး နို့စားနွားမျိုးထုတ်လုပ်ရေး ဆောင်ရွက်ရပါမည်။  ဒေသနွားမများအား နိုင်ငံခြားနို့စားနွာမျိုး (ဖရီရှန်၊ ဂျာဆီ) သားစပ်ပြီး ပေါက်ပွားလာသော နွားလေးများမှ နွားအမလေးများကိုနို့စားနွားမအဖြစ် နို့ထုတ်လုပ်မြင့်မားရေးအတွက် ပြုစုစောင့်ရှောက် မွေးမြူခြင်းနှင့် အထီးလေးများကို အသားတိုးနွားအဖြစ် ဆက်လက်မွေးမြူသွားရန်ဖြစ်ပါသည်။

(၄) ထုတ်ကုန်အဖြစ်ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ခြင်း။ သားသတ်ရုံများ ခေတ်နှင့်အညီအဆင့်မြှင့်တင် ဆောင်ရွက်ရပါမည်။ သားသတ်စနစ်၊ သန့်ရှင်းရေးစနစ်၊ အအေးခန်းစနစ်နှင့် ထုတ်ပိုးစနစ်တို့ကို စနစ်တကျ စီစဉ်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် လုံခြုံစိတ်ချပြီး အန္တရာယ်ကင်းသော အသားထုတ်ကုန်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်နိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။ အရိုး၊ အရေခွံ၊ အခြားထွက်ကုန်တို့အား ထုတ်ကုန် အဖြစ်ပြောင်းလဲ ဆောင်ရွက်ရပါမည်။ 

(၅) ဈေးကွက်ရရှိရေး။ အသားထုတ်လုပ်ခြင်း/နို့ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် ဈေးကွက်ရရှိရေးအတွက် သက်ဆိုင်ရာဒေသ၏ ဈေးကွက်ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်းများ၊ ညွှန်ကြားချက်များ၊ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ပြီး စားသုံးသူထံသို့ ရောက်ရှိရေး ဆောင်ရွက်ရပါမည်။ ပြည်ပမှသွင်းကုန်များ လျော့ကျစေရေး၊ ပြည်တွင်းစားသုံးမှု ဖူလုံ‌ရေး ဆောင်ရွက်ရပါမည်။

(ခ) ပြည်ပဈေးကွက်တင်ပို့နိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ခြင်း

(၁) နွားအရှင်နှင့် အေးခဲသားတင်ပို့ခြင်း။ ပြည်ပသို့တင်ပို့သည့်လုပ်ငန်းစဉ်ကို မူဆည်မှ တရုတ်နိုင်ငံနယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း တင်ပို့နိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ရပါမည်။ ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုလမ်းကြောင်းနှင့် လေကြောင်းကုန်သွယ်မှုလမ်းကြောင်းများမှလည်း တင်ပို့နိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ရပါမည်။

(၂) အသားတိုးနွားမွေးမြူရေး။ အသားစားနွား/အသားတိုးနွားမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းကို ဈေးကွက်လိုအပ်ချက်ပေါ်အခြေခံပြီး ဆောင်ရွက်ရ ပါမည်။ တိရစ္ဆာန် အစာထွက်ရှိရာဒေသများ (ပြောင်းထွက်ရှိရာဒေသ) ကိုအခြေပြုပြီး အသားတိုးနွားမွေးမြူရေး အစုအဖွဲ့များနှင့် အသားစားနွား/ အသားတိုးနွား မွေးမြူရေးကုမ္ပဏီများမှ ပြည်ပတင်ပို့နိုင်ရေး လိုအပ်ချက်အပေါ် အခြေခံ၍ ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက်ရပါမည်။ ပြောင်းအများဆုံးထွက်ရှိရာဒေသဖြစ်သည့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အဓိကဆောင်ရွက်ရပါမည်။

(၃) စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ထောက်ခံချက်လက်မှတ်။ ခွာနာလျှာနာ ရောဂါကင်းရှင်းဇုန်၊ ရောဂါထိန်းချုပ်ဇုန်နှင့် ခြေရာခံစနစ်အတွက် နားရွက်အမှတ်အသား တပ်ဆင်ခြင်းများကို ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းနှင့် နေပြည်တော်တွင်ဆောင်ရွက်ပြီး စောင့်ကြည်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ထောက်ခံချက်လက်မှတ်တို့အား AQS တည်ရှိရာကွတ်ခိုင်စခန်းမှ စီစစ်ဆောင်ရွက်ရပါမည်။ ပြည်ပတင်ပို့မှုများအတွက် သေချာစစ်ဆေးပြီးနောက် အချိန်အတိုဆုံးနှင့် လုံခြုံသောလမ်းကြောင်းမှ ပြည်ပတင်ပို့မည့် စခန်းသို့ ရောက်ရှိအောင် ကြီးကြပ်ပေးရပါမည်။ 

(၄) သားသတ်ခြင်းနှင့် အအေးခန်း။ ပြည်ပသို့တင်ပို့ရန် နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ သားသတ်ရုံနှင့် အအေးခန်းများကို နေပြည်တော်၊ မန္တလေး နှင့် မူဆည်တို့တွင် တည်ဆောက်သွားရပါမည်။ သားသတ်ခြင်း၊ အရေခွံထုတ်ခြင်း၊ အရိုးထုတ်ခြင်း၊ လေမဲ့ထုပ်ပိုး ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်ရပါမည်။

(၅) ပြည်ပဈေးကွက်ရရှိရေး။ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အာရှပစိဖိတ်နိုင်ငံများ၊ တောင်အာရှနိုင်ငံများ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသနိုင်ငံ များနှင့် တင်သွင်းခြင်း/တင်ပို့ခြင်းဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများညှိနှိုင်းပြီး နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးနှင့်ပုံမှန်ကုန်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းများ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရပါမည်။

၄။ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်ဒေသကြီးတွင် အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရမည့် လုပ်ငန်းများ

နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေ

အသားစားနှင့် နို့စားနွား မွေးမြူရေးဇုန်၊ ရောဂါထိန်းချုပ်ဇုန်နှင့် ရောဂါကင်းရှင်းဇုန် ဆောင်ရွက်ရပါမည်။ နိုင်ငံတကာအဆင့် သားသတ်ရုံတည်ဆောက်ပြီး ပြည်ပသို့ အေးခဲအသားတင်ပို့နိုင်ရေး ဆောင်ရွက်သွားရပါမည်။  မျိုးမြှင့်တင်ရေးအတွက် နို့စားနွား မေထုန်မဲ့သားစပ်ခြင်း၊ အသားစားနွားမေထုန်မဲ့သားစပ်ခြင်း ဆောင်ရွက်ရပါမည်။   ခွာနာလျှာနာ(FMD)ကာကွယ်ဆေး၊ အရေပြားအကြိတ်နာ (LSD) ကာကွယ်ဆေးတို့ကို သတ်မှတ်ချက်နှင့်အညီ ထိုးနှံရပါမည်။ နောက်ကြောင်းပြန်ခြေရာခံစနစ်အတွက် ကျွဲနွားအမှတ်အသား တပ်ဆင်ခြင်း ဆောင်ရွက်ရပါမည်။

မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး 

နွားမွေးမြူရေး အချက်အချာဒေသဖြစ်ပါသည်။ နို့စားနွားနှင့် နွားငယ် (နို့နှင့်အသား) မွေးမြူရေး အစုအဖွဲ့ /မွေးမြူရေးခြံနှင့် အသားတိုးမွေးမြူရေးလုပ်ငန်း အစုအဖွဲ့များ၊ အသားတိုးမွေးမြူရေးခြံများ အကောင်အထည် ဖော်ဆောင်ရွက်ရပါမည်။ အစာစုစည်း သိုလှောင်ခြင်း/ထုတ်လုပ်ခြင်း ဆောင်ရွက်ပြီး အစာဖြန့်ဝေပေးသော အသားတိုးနွားမွေးဘက်ပေးစနစ် အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရပါမည်။

ရှမ်းပြည်နယ်

ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းဒေသတွင်ပြည်ပတင်ပို့ခြင်းအတွက် တိရစ္ဆာန်စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးရေးစခန်း၊ အသေးစားသားသတ်ရုံ၊ တိရစ္ဆာန်အစာစက်ရုံ၊ အစာစုဆောင်းရာနေရာ-မြက်ချဉ်ဖတ်ထုတ်လုပ်ရေး ဆောင်ရွက်ရပါမည်။ ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ပြောင်းစိုက်ဧရိယာများအပေါ်အခြေပြုပြီး အစုအဖွဲ့များဖြင့် ဈေးကွက်ဝင် အသားတိုး မွေးမြူခြင်း/ အသားစားနွားမွေးမြူခြင်း ဆောင်ရွက်ရပါမည်။ ပြည်တွင်းစားသုံးမှုအတွက် နို့စားနွားနှင့် နွားငယ်များမွေးမြူထုတ်လုပ်ခြင်းကိုလည်း ဆောင်ရွက်ရပါမည်။

ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး

ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတွင် မြေဧရိယာအကန့်အသတ်ရှိပါသည်။ နို့စားနွား၊ နို့နှင့်အသားနှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း (နို့ဆီ၊ နို့မှုန့်၊ ထောပတ်၊ ဒိန်ခဲ၊ ဒိန်ချဉ်၊ ပေါင်းနို့) ဆောင်ရွက်ရပါမည်။ ပဲခူးတိုင်း ဒေသကြီးတွင် နို့စားနွား၊ နို့/အသားမွေးမြူရေး ဆောင်ရွက်ရပါမည်။

မကွေးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး

ဒေသနွား (နွားပြာစိမ်း၊ နွားရွှေနီ) အများဆုံးတည်ရှိသောတိုင်းဒေသကြီးများဖြစ်ပါသည်။ ဒေသနွား မျိုးထိန်းမျိုးပွားခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်အစာ စိုက်ပျိုးရေး (စတိုင်လို၊ နေပီယာမြက်) နှင့် အစာစုဆောင်းရာဒေသများ၊ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ပေါင်းစပ်ဆောင်ရွက်ရပါမည်။ ဒေသနွားအခြေခံအသားတိုး နွားမွေးမြူရေး ဆောင်ရွက်ရပါမည်။

ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး

စိုက်ပျိုးရေးအထူးဆောင်ရွက်သောဒေသဖြစ်ပြီး ရေလွှမ်းမှုများသော ဒေသဖြစ်သည်။ နွားငယ်များမွေးမြူခြင်း၊ တစ်ပိုင်တစ်နိုင်အသားစားနွား မွေးမြူခြင်းဆောင်ရွက်ရပါမည်။ အစာစုဆောင်းပြီး နို့စားနွားမွေးမြူရေး ဆောင်ရွက်ရပါမည်။  

၅။ အစာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် စားကျက် စီမံကွပ်ကဲမှု

သဘာဝစားကျက်များ

ရေတိုအတွက် အပူပိုင်းမြက်မျိုး (Napier, Guinea, Signal, Brachiaria) များစိုက်ပျိုးရပါမည်။ သို့မှသာ ကာလတိုအတွင်းပေါက်ပွားနိုင်ခြင်း၊ စားကျက်အရည်အသွေးမြင့်မားခြင်း၊ ထုတ်လုပ်မှုမြင့်မားခြင်း၊ ပြန်လည်ပေါက်ပွားမှုမြန်ဆန်ခြင်း၊ အလှည့်ကျလွှတ်ကျောင်းစနစ်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ မြေဆီလွှာထိန်းသိမ်းပေးခြင်း၊ စားကျက် စီမံကွပ်ကဲမှုကိုဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် တစ်နှစ်ပတ်လုံးအစာရရှိနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။ ရေရှည်အတွက် ဒေသအလိုက် သဘာဝစားကျက်ကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပြီးထိန်းသိမ်းရန်လိုအပ်ပါသည်။ သို့မှသာ စားကျက် ပြန်လည်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ မီးလောင်မှုမှကာကွယ်တားဆီးခြင်း၊ အလှည့်ကျလွှတ်ကျောင်းခြင်း ဆောင်ရွက်နိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။   စုပေါင်းဆောင်ရွက်ရမည့် အလေ့အကျင့်ဆောင်ရွက်နိုင်မှသာ  အခြားသောထိခိုက်ပျက်စီးမှုမှ ကာကွယ်နိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။ 

ရဲထွန်းဝင်း

(ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်)