ပန်းကဏန်း ခေါ ကဏန်းပြာ၏ ထူးခြားသော သဘာဝနှင့် အသုံးဝင်ပုံ

ကဏန်းမျိုးစိတ်များသည် ကမ္ဘာ့သမုဒ္ဒရာရေပြင်၊ ရေချိုပိုင်းနှင့် ကုန်းတွင်းပိုင်းတို့တွင် နေထိုင်လေ့ရှိကြပြီး ကမ္ဘာအနှံ့အပြားတွင် ကဏန်းမျိုးစိတ်ပေါင်း ၇၀၀၀ ခန့် ရှိကြပြီး ကဏန်းအုပ်စုပေါင်း ၉၆ စုခန့်ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းများအရ သိရပါသည်။

ကဏန်းသဘာဝ

ရေသတ္တဝါများတွင် များသောအားဖြင့်  ခြေထောက်ပါသည်ကို အလွန်တွေ့ရခဲသည်။ ခြေထောက် အတုအယောင်များသာ ပါရှိကြသည်။ ကဏန်းတွင် ထူးခြားစွာ ခြေထောက် ၁၀ ချောင်း ပါရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ ယင်းတို့အနက် ၈ ချောင်းကိုသာ လမ်းလျှောက် သွား လာရန် အသုံးချ၍ ကဏန်းလက်မ ခေါ်ကြီးမားသန်စွမ်းသည့် ပထမအစုံကိုမူ လက်သဖွယ် အသုံးချသည်။ ထိုလက်မကြီးများသည် ကဏန်းအတွက် အကာအကွယ် လက်နက်လည်း ဖြစ်၏။ ကဏန်း၏ ကျောကုန်းမှာ အံ့ဖွယ်ကောင်းလောက်အောင် မာကျောသော အခွံထူဖြစ်၍ ဤအခွံကြီးက ၄င်း၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို ကာကွယ်ထားသည်။ ကိုယ်အရှေ့ပိုင်းတွင် ရင်အုပ်ကာသံချပ်သဖွယ် အကာအကွယ်ပါရှိ၍ ခြေထောက် ၁၀ ချောင်း စလုံးမှာလည်း မာကျောသော အခွံများဖြင့် အသီးသီး ဖုံးအုပ်လျက်ရှိပေသည်။ ကဏန်းသည် ရန်သူကို လက်မဖြင့် မြဲမြံစွာ ညှပ်တတ်သောကြောင့် ယင်းတို့ကို သတိနှင့် ကိုင်တွယ်ရသည်။ ကဏန်း၏ မျက်လုံးများတွင် အညှာတံပါရှိ၍ ယင်းတို့သည် ဝင်လိုက်ထွက်လိုက် လုပ်တတ်သော ကြောင့် တစ်နည်းအားဖြင့် ရယ်ဖွယ်ကောင်းသည်။ ၄င်း၏ ပါးစပ်မှာလည်း အလွန်အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ အဘယ် ကြောင့် ဆိုသော် ယင်းတွင် စမ်းသပ်ရန်၊ ကိုက်ဖဲ့ရန်နှင့် အစာကို ဝါးချေရန် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ ပေါင်းစု ပါဝင်သောကြောင့် ဖြစ်၏။

ကဏန်းသည် ရေသတ္တဝါပင် ဖြစ်သော်လည်း ကုန်းပေါ်၌ ဟိုမှသည်မှ လျှောက်သွားရန် နှစ်သက် သည်။ အခြားရေသတ္တဝါများနည်းတူ ပါးဟက်ဖြင့် ရေထဲ၌ အသက်ရှူသော်လည်း ကုန်းပေါ်တွင် အတန် ကြာကြာ နေနိုင်သည်။ နေနိုင်ခြင်းမှာ ယင်းတို့၏ ပါးဟက်များကို စွတ်စိုမြဲစွတ်စိုအောင် ပြုလုပ်ထားနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်၏။ 

ကဏန်းတွင် အမျိုးပေါင်းများစွာရှိ၍ အသေးငယ်ဆုံးသော ကဏန်းကလေးမျိုးမှာ ခရုခွံ၊ ကမာခွံထဲတွင် ဝင်နေနိုင်လောက်အောင် သေးငယ်သည်။ ဂျပန်ပင်လယ်၌ တွေ့ရသော ပင့်ကူ ကဏန်းကြီးများမှာမူ ကိုယ်အရှည် ၁၈ လက်မ၊ ပြက်အကျယ် ၁၂ လက်မခန့်အထိပင်ရှိတတ်သည်။ 

ကဏန်းတို့သည် များသောအား ဖြင့် ရေထဲတွင်သာ နေလေ့ရှိကြသည်။ ကုန်းပေါ်၌ နေထိုင်ကျက်စားသော ကုန်းကဏန်းများပင်လျှင် ဥ အုချိန်တွင် ပင်လယ်သို့ထွက်ကြသည်။  ရေနေကဏန်းမျိုးသည် ပါးဟက်ဖြင့် အသက်ရှူကြ၍ ကုန်းကဏန်းမျိုးတွင် ပါးဟက်အစား အသက်ရှူရန် အဆုတ်နှင့်တူသော အင်္ဂါတစ်မျိုး ပါရှိသည်။ အချို့ကဏန်းမျိုးမှာမူ ကုန်း၊ရေနှစ်ဌာန စလုံးမှာပင် လွယ်ကူစွာနေနိုင်ကြသည်။

ကဏန်းများသည် ၄င်းတို့၏ ခြေ၊လက်တို့တွင် ဒဏ်ရာရပါက ထိုခြေလက်တစ်ခုလုံးကို ဖြုတ်ပစ်လိုက်၍ ထိုနေရာတွင် မကြာမီပင် ခြေလက်အသစ် ပေါက်လာပြန်သည်။

ကဏန်းအထီး၊ အမခွဲခြားခြင်း 

ကဏန်းအထီး၊ အမများကို ခွဲခြားရန်အတွက် ဝမ်းဗိုက်ပိုင်းဘက်ကို လှည့်ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ရင်ဘတ်အဖုံးအပြား(ချက်ပြား)၏ အနေအ ထားကိုကြည့်၍ လွယ်ကူစွာခွဲခြားနိုင်ပါသည်။ ကဏန်းအမမှာဝမ်းဗိုက်ပြည့်လုနီးပါး (ဂ) ပုံသဏ္ဍာန်ရှိပြီး အထီးမှာ ချက်ပြားငယ်၍ ထိပ်ချွန်ချွန်(တြိဂံ)ပုံ ရှိပါသည်။

ကဏန်းအမျိုးအစားများ

မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ကဏန်းအမျိုးအစားများမှာ ရွှံ့ကဏန်း/ကဏန်းမဲ၊ ကဏန်းချေးပုန်း၊ ကဏန်းပြာ၊ သဲကဏန်း၊ ဘုန်းကြီးကဏန်း/ကဏန်းနီတို့ ဖြစ်ကြပြီး အခြားကဏန်းမျိုးစိတ်ငယ်များမှာခြေနီကဏန်း၊ ကဏန်းဖြူ၊ အုန်းကဏန်း၊ ဝသုံးလုံးကဏန်း၊ မျောက်ကဏန်း၊ ကဏန်းယပ်တောင်၊ တယောထိုးကဏန်း စသဖြင့်ရှိကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ ကဏန်းမျိုးစိတ်များစွာရှိသည့်အနက်မှ ပန်းကဏန်း (ခေါ်) ကဏန်းပြာအကြောင်းကို ဖော်ပြပေးပါမည်။

ပန်းကဏန်း

ပန်းကဏန်းသည် အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသတွင် တွေ့ရှိရသည့် ကဏန်းကြီးမျိုးစိတ်ဖြစ်ပြီး အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှား၊ကမ္ဘောဒီးယား၊ ထိုင်း၊ဖိလစ်ပိုင်၊ဗီယက်နမ်၊ သြစတေးလျနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရများပါ သည်။ပန်းကဏန်းကို ကဏန်းပြာ၊ ရေကူးကဏန်းပြာဟုလည်း လူသိများပြီး အင်္ဂလိပ်လို “blue swimming crab (ခေါ်) blue manna”ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။၄င်း၏ သိပ္ပံအမည်မှာ” Portunus pelagicus “ဖြစ်သည်။ပန်းကဏန်းများသည် သဲသောင် (သို့မဟုတ်) ရွှံ့အလွှာရှိသောနေရာများနှင့် ပင်လယ်မြက်ခင်းများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။

နေထိုင်မှုအလေ့အထ

ပန်းကဏန်းများသည် အထူး သဖြင့် နေ့ခင်းဘက်နှင့် ဆောင်းရာသီ ကာလတွင် သဲ သို့မဟုတ် ရွှံ့ အောက်တွင် နစ်မြုပ်နေနိုင်ပြီး ၄င်းတို့သည် ဒီရေတက်ချိန်တွင် အခွံနှစ်ခြမ်းပါသော ဂုံး၊ကမာကောင်များ၊ ငါးနှင့်မိုက်ခရိုအယ်လ်ဂျေးကဲ့သို့သော သက်ရှိအမျိုးမျိုးတို့ကို စားသောက်ရန် ထွက်လာကြသည်။လှော်တက်နှင့် ဆင်တူသော ၄င်းတို့၏ခြေထောက်တစ်စုံကြောင့် ရေထဲတွင်ကျွမ်းကျင်စွာ ရေကူးနိုင်ကြသည်။ သို့သော်လည်း ပန်းကဏန်းသည် အခြားသောကဏန်းများနှင့် မတူဘဲ ၄င်းတို့သည် ရေထဲတွင် ကြာရှည်စွာ မရှင်သန်နိုင်ပေ။

အရွယ်အစား

ပန်းကဏန်းများသည် အရွယ်အစား အားဖြင့် ၄င်းတို့၏ အခွံမာသည် ၂၀ စင်တီမီတာ (၇ ဒသမ ၉လက်မ)အထိ ကျယ်နိုင်သည်။

ပန်းကဏန်း အထီး၊အမအရောင်ခွဲခြားခြင်း

ပန်းကဏန်းအထီးများသည် အပြာရောင်တောက်ပကြပြီး အဖြူရောင်အစက်အပျောက်များပါရှိကြကာ အမများသည် အစိမ်း/အညိုရင့်မှိုင်းရှိပြီး ပိုဝိုင်းသောလုံးပတ်များရှိသည်။

အခွံလဲခြင်းသဘာဝ

အခြားသော အခွံမာရေသတ္တဝါများကဲ့သို့ပင် ပန်းကဏန်းများသည်လည်း အခွံလဲသည့် အလေ့အထရှိကြသည်။အခွံများသည် ပေါ့ပါးပြီး အသားကင်းသည်။

ဥ,အုခြင်း

ပန်းကဏန်းအမသည် ၄င်း၏ ဝမ်းဗိုက်တွင် ဥများကို သားလောင်းများပေါက်သည်အထိ သယ်ဆောင်ထားကြသည်။

အစာရှာသည့်အလေ့အထ

ပန်းကဏန်းသည် ရေသတ္တဝါများဖြစ်ကြသော်လည်း ရေထဲတွင်ကြာရှည်စွာ မနေနိုင်ကြပေ။၄င်းတို့သည် နေ့အချိန်တွင် သဲ သို့မဟုတ် ရွှံ့များတွင် ပုန်းအောင်းကြပြီး ည အချိန်၌ အစာရှာဖွေကြသည်။

အစာစားသည့် အလေ့အထ

ပန်းကဏန်းများသည် အသားစားရေနေသတ္တဝါများ ဖြစ်ကြပြီး ပင် လယ်မြက်များကြားတွင် ပုန်းအောင်း လေ့ရှိသော ငါးငယ်များနှင့် ရေ သတ္တဝါများကို စားသုံးလေ့ရှိကြသည်။

ပန်းကဏန်းစားဖွယ်စုံ

ပန်းကဏန်းကို အစပ်ချက်၊မဆလာချက်၊ ပန်းကဏန်းချဥ်စပ်၊ပန်းကဏန်းအနီရောင် အနှစ်ချက်အပြင် ပန်းကဏန်းကို ပေါင်းစားခြင်း၊ အစိမ်းသုပ်စားခြင်း၊အစိမ်းထောင်းစားခြင်း စသဖြင့် ပြုလုပ်စားကြသည်။

အာဟာရတန်ဖိုး

ပန်းကဏန်းသည် ပရိုတင်းနှင့် အိုမီဂါ -၃ ဖက်တီးအက်ဆစ်၏ အရင်း အမြစ်ကောင်းများဖြစ်သည်။

ပန်းကဏန်းတွင်ပါဝင်သော အာဟာရဓာတ်များ

ပန်းကဏန်းတွင် ခန္ဓာကိုယ်ဖွံ့ဖြိုးရန်အတွက် လိုအပ်သော သက်စောင့် ဓာတ်များ ပါဝင်သောကြောင့် ပန်းကဏန်းကို ပုံမှန်စားသုံးပေးခြင်းအားဖြင့် စွမ်းအင်များရရှိခြင်း၊ ဆဲလ်များ၏ လုပ်ဆောင်ရည် ပိုမိုကောင်းမွန်လာခြင်း၊ သွေးနီဥများ၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကောင်းလာခြင်း၊ အရိုးအဆစ်များသန်မာလာခြင်း စသည့်အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနိုင်ပါသည်။

အရသာရှိသော အစားအစာလည်းစားချင်၊ အသားဓာတ်လည်း ရချင်သည်ဆိုလျှင် ပန်းကဏန်းဟင်းလျာသည် အသင့်တော်ဆုံးဖြစ်ပါသည်။ကျန်းမာသောကြွက်သားများကို တည်ဆောက်နိုင်ဖို့ အသားဓာတ်ကို အမျိုးသားရော၊အမျိုးသမီးပါ လိုအပ်ပါသည်။တစ်နေ့တာ လိုအပ်ချက်မှာ အမျိုးသားတွင် ၅၆ ဂရမ်ရှိပြီး အမျိုး သမီးတွင် ၄၆ ဂရမ်ဖြစ်ပါသည်။ကဏန်း ၃အောင်စတွင် ပရိုတင်း ၁၆.၅ ဂရမ်ကျော် ပါဝင်ပြီး ပရိုတင်းအသစ်များထုတ်လုပ်ဖို့အတွက် လိုအပ်သော အမိုင်နိုအက်ဆစ် ၂၀ ကျော် ပါဝင်သောကြောင့် အသား ဓာတ်ဖြည့်တင်းဖို့အတွက် ပြီးပြည့်စုံသောအစားအစာဟုပင်ဆိုရပေမည်။

ပန်းကဏန်းစားခြင်း၏ ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးများ

ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတော်တော်များများတွင် ပန်းကဏန်းကို လူတော်တော်များများ ကြိုက်နှစ်သက်ကြပါသည်။ပန်းကဏန်းကို စားသုံးခြင်းအားဖြင့် ကြွက်သား၊အရေပြားနှင့် ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါဆိုသည့် ခန္ဓာကိုယ်၏ တစ်ရှူးများ ကြီးထွားရန်အတွက် လိုအပ်သော အရည်အသွေးမြင့် ပရိုတင်းဓာတ်များကို ကဏန်းမှ ရရှိနိုင်ပါသည်။ 

ပန်းကဏန်း၏ အသားသည် အခြားအသားများနှင့် ယှဥ်ကြည့်လျှင် အဆီဓာတ်ပါဝင်မှု နည်းပါး သောကြောင့် အခြားအသားများစားခြင်းထက် ကျန်းမာရေးနှင့် ပိုပြီးညီညွတ်စေပါသည်။ပန်းကဏန်းသည် အချို့သောပင်လယ်စာများထက် အဆိပ်သင့်စေသော ပြဒါးဓာတ်ပါဝင်မှုပမာဏ အလွန်နည်းခြင်းသည်လည်း ရွေးချယ်စားသောက် သင့်သော အချက်တစ်ချက်ဖြစ် သည်။ ပန်းကဏန်းစားခြင်းဖြင့်-

1. ခွန်အားဖြစ်စေခြင်း။ ပန်းကဏန်းတွင် ဗီတာမင် B12 ဓာတ်၊ ဖက်တီးအက်ဆစ်နှင့် အမိုင်နိုအက်ဆစ်ပါဝင်သောကြောင့် ဇီဝကမ္မဖြစ်စဥ်များကို အားကောင်းစေပါသည်။ ထို့ပြင် ပရိုတင်းဓာတ်လည်း ပါဝင်သောကြောင့် ခွန်အားဖြစ်စေပြီး အပင်ပန်းခံနိုင်ကာ သက်လုံလည်း ကောင်းစေပါသည်။

2. အနာကျက်မြန်ခြင်း။ ပန်းကဏန်းထဲတွင် ပရိုတင်းဓာတ်၊ ဗီတာမင်  B 12 ၊ ဇင့်၊ သတ္တုဓာတ်များ ပါဝင်သောကြောင့် အနာအကျက်မြန်စေပါသည်။ ထို့ကြောင့် ပင်လယ်ရေအောက်တွင် ငုပ်ရင်း ပွန်းပဲ့မှုများဖြစ်လာလျှင် အနာအကျက်မြန်ဖို့ ပန်းကဏန်းကို စားသင့်ပါသည်။ ထို့ပြင် ပန်းကဏန်းတွင် အိုမီဂါ-၃ ဖက်တီးအက်ဆစ်များလည်း ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်သောကြောင့် ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို အားကောင်းစေပါသည်။

3. နှလုံးရောဂါအတွက် ကောင်းမွန်ခြင်း။ ပန်းကဏန်းတွင် အိုမီဂါသရီး ပါဝင်မှုများသောကြောင့် မကောင်းသည့်  ကိုလက်စထရောများကို သွေးကြောထဲမှ ဖယ်ရှားပေးပါ သည်။ ထို့ပြင် ဆီလီနီယမ်ဓာတ်လည်းပါဝင်သောကြောင့် သွေးကြောဆဲလ်များ ပျက်စီးမှုမှလည်း ကာကွယ်ပေးပါသည်။

4. ဦးနှောက်ဉာဏ်ရည်ကောင်းမွန်ခြင်း။ နွားနို့ကဲ့သို့ပင် ကဏန်းတွင် အိုမီဂါ-၃ ဖက်တီးအက်ဆစ်ဓာတ်များ များစွာ ပါဝင်နေပါသည်။ ထိုဓာတ်သည် ဦးနှောက်စဥ်းစားနိုင်စွမ်းကို 
   တိုးမြှင့်ပေးပါသည်။

5. မျက်လုံးကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းမွန်ခြင်း။ ပန်းကဏန်းတွင် ဗီတာမင်-အေ ကြွယ်ဝစွာပါဝင်သောကြောင့် မျက်စိ ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းမွန်စေပါသည်။

6. ကင်ဆာရောဂါကို ကာကွယ်ခြင်း။ ဖရီးရယ်ဒီကယ်(Free Radicals)များသည် ကင်ဆာရောဂါကို အဖြစ်များစေသည်ဟုသိရသည်။ကဏန်း တွင် ပရိုတင်းဓာတ်၊ အိုမီဂါ-၃၊ သတ္တုဓာတ်များ ကြွယ်ဝစွာပါဝင်သောကြောင့် ဖရီးရယ်ဒီကယ်များကို ဖယ်ရှားပေးပြီး ကိုယ်ခံအားကို မြှင့်တင်ပေးပါသည်။

သတိပြုရန်အနေဖြင့်-

• ပန်းကဏန်းတွင် ကိုလက်စထရော ပါဝင်မှု မြင့်မားသည့်အတွက် အစားများလွန်းလျှင်နှလုံးကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေပါသည်။

• ပင်လယ်စာနှင့် ဓာတ်မတည့်သူများအနေဖြင့် ပန်းကဏန်းစားခြင်းသည် ဓာတ်မတည့်မှု အလာ့ဂျစ်ဖြစ်စေ နိုင်သည်ဆိုသည့်အချက်ကိုလည်း သိထားသင့်ပါသည်။

• ပန်းကဏန်းအပါအဝင် ကဏန်းများတွင် သဘာဝအတိုင်းကိုက ဆိုဒီယမ်ဓာတ်လည်း မြင့်မားစွာ ပါဝင်သည့်အတွက် သွေးပေါင်ချိန်တိုးစေနိုင်သောကြောင့် သွေးတိုးရှိသူများ သတိပြုစားသောက်သင့်ပါသည်။

• ပန်းကဏန်းအပါအဝင် ကဏန်းများကို ချက်ပြုတ်စားသောက်သည့်အခါ မကျက်လျှင် (သို့) မသန့်သည့်အခါ အစာအဆိပ်သင့်ခြင်းကဲ့သို့ ဝမ်းပျက်၊ဝမ်းကိုက်ခြင်း၊ အော့အန်ခြင်းမျိုးများ ဖြစ်တတ်ပါသည်။

အချုပ်အားဖြင့် ဆိုရသော်-

အခွံမာရေသတ္တဝါ ပန်းကဏန်းသည် သဘာဝအားဖြင့် ထူးခြားလှပြီး အရသာလည်း ထူးခြားကောင်းမွန်လှပေသည်။ ထို့ပြင် ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးလည်း များပြားစွာ ရရှိနိုင်သောကြောင့် စားပေးသင့်သည့် ပင်လယ်စာဖြစ်ပါကြောင်း လေ့လာရေးသားလိုက်ရပါသည်။

ပင်လယ်ပြာ(ငါးဦးစီး)