သဘာဝကပေး အစာနှင့်ဆေး၊ သပြေချဉ်ပင်

သပြေချဥ်ပင်ကို သပြေပုတ်၊ သပြေပေါက်၊ သပြေချင်း ပင်ဟု ခေါ်ဆိုသကဲ့သို့ တောရေဘယ်ရီ၊ ချင်းရိုင်းသီး ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြ၏။ ယင်း၏ အင်္ဂလိပ်အမည်မှာ  Ceylon Waterberry၊ Rice Fruit နှင့် Cat eye fruit plant ဟု လူသိများ ကြ၏။ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ Syzygium zeylanicum ဖြစ်ကာ မျိုးရင်း Myrtaceae တွင် ပါဝင်၏။ ယင်း၏ ဆီးနှင်းဖြူ သဏ္ဍာန်ဖြူဖွေးလုံးဝန်းသော အသီးအစုအဝေးများကြောင့် snowy berry ဟုလည်း လူသိများကြ၏။ သပြေချဥ်ပင်ကို တောင်အာရှနိုင်ငံများဖြစ်သည့် အိန္ဒိယ၊ သီရိလင်္ကာနှင့် ဘင်္ဂလား   ဒေ့ရှ်တို့တွင်လည်းကောင်း၊ အရှေ့ တောင် အာရှနိုင်ငံများ ဖြစ်သည့် မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဗီယက်နမ်၊ ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် လာအို နိုင်ငံတို့တွင်လည်းကောင်း၊ အရှေ့အာရှဒေသများဖြစ်သည့် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတို့တွင်လည်းကောင်း၊ မာဒါဂက် စကာ၊ အန်ဒမန်နှင့် နီကိုဘာကျွန်းစုများတို့တွင် သဘာဝအတိုင်း ပေါက်ရောက်သည့် အပင်မျိုးဖြစ်၏။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း မွန်ပြည်နယ်၊ တနင်္သာ ရီတိုင်းတို့ အပါအဝင် ဒေသအတော်များများတွင် အလေ့ကျပေါက်ရောက် လေ့ရှိ၏။

သပြေချဥ်ပင်သည် အပူပိုင်းမိုးသစ်တောများနှင့် အာရှကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် ပေါက်ရောက်လေ့ရှိသော အမြဲစိမ်းချုံပင် သို့မဟုတ် သစ်ပင်ငယ်တစ်မျိုးဖြစ်၏။ ၎င်း၏ ရနံ့သင်းသော အရွက်များနှင့် ဆန်စေ့များနှင့်ဆင်တူသော နှင်းဖြူရောင် ဘယ်ရီသီးအစုအဝေးများအတွက် အထူးတန်ဖိုးထားကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် သပြေချဥ်ပင်သည် အမြင့် ၈ မှ ၁၂ မီတာအထိရှိသော ချုံပင်ကြီး သို့မဟုတ် အပင်ငယ်တစ်မျိုးဖြစ်၏။ အရွက်များမှာ သားရေကဲ့သို့ တောက်ပြောင် ပြီး  အစိမ်းရင့်ရောင်ရှိကာ လှံပုံသဏ္ဍာန် သို့မဟုတ် ဘဲဥပုံရှိ၏။ အရွက်အရှည် ၃ မှ ၁၁ စင်တီမီတာခန့်ရှိပြီး ကြိတ်ချေ လိုက်သောအခါ သင်းပျံ့သောရနံ့မွှေးလေးကို ထုတ်လွှတ်ပေး၏။ ပန်းပွင့်များပွင့်နေချိန်တွင် နှင်းကဲ့သို့ ထင်ရှားသော အဖြူရောင်အမျှင်အမွှားလေးများအစုအဝေးမှာ "pom-pom" ကဲ့သို့လုံးဝန်းပြီးရှိကာ  လိပ်ပြာများနှင့် ပျားများအတွက် အလွန်ဆွဲဆောင်မှုရှိ၏။  ပန်းများမှ အသီးသို့ပြောင်းလဲလာသည့်အခါ အစိမ်းရောင်မှသည် နှင်းကဲ့သို့ဖြူဥသော အဖြူရောင်သို့ ပြောင်းသွားကာ ၅ မှ ၇ မီလီမီတာအရွယ်ရှိ သေးငယ်ပြီး လုံးဝိုင်းသော ဘယ်ရီသီးများ ဖြစ် ထွန်းလာ၏။  အသီးမှာ   အသားထူကာ ချိုချဥ်အရသာရှိပြီး ကြွပ်ဆတ်သော အခွံရှိ၏။ ပန်းပွင့်များသည် ဝတ်မှုန်ကူးပေးသော သတ္တဝါများအတွက် ဝတ်ရည်များစွာပေးစွမ်းနိုင်ပြီး အသီးသည် ငှက်များနှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါငယ်များအတွက် အစား အစာရင်းမြစ်တစ်ခု ဖြစ်၏။ ပင်စည်အခေါက်မှာ အညိုဖျော့ရောင် သို့မ ဟုတ် မီးခိုးညိုရောင်ရှိကာ ချောမွေ့ပြီး တစ်ခါတစ်ရံ အကွက်များ ကွာကျတတ်၏။  

လတ်ဆတ်သောသပြေချဥ်သီး ၁၀၀ ဂရမ်တွင် အစာစွမ်းအင် ၃၅၅ မှ ၃၈၄ ထိ ကယ်လိုရီပါဝင်ပြီး ကာဘိုဟိုက်ဒရိတ်၊ ပရိုတင်းတို့နှင့်အတူ သကြားဓာတ် ၃၇ မှ ၅၈ ဂရမ်ထိပါဝင်၏။ ထို့အပြင် ဗီတာမင်အေ၊ စီနှင့် ပိုတက်စီယမ်တို့ ကြွယ်ဝစွာပါဝင်ပြီး အဏုဇီဝ အာဟာရဓာတ်များအနေဖြင့် သံဓာတ်၊ ဆိုဒီယမ်နှင့် ပိုလီဖီနောလ်ကဲ့သို့ သော ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ပစ္စည်းများ မြင့်မားစွာပါဝင်၏။ ဖက်တီးအက်ဆစ်များအနေဖြင့် oleic acid  နှင့် linoleic acid   တို့ ပါဝင်၏။ ထို့အပြင် ကိုယ် ခန္ဓာအတွင်း ဓာတ်တိုးခြင်းကို တိုက်ဖျက်ရာတွင် အထောက်အကူပြုသည့် gallic acid၊ catechin၊ epicatechin နှင့် quercetin အပါအဝင် ပိုလီဖီနောလ် polyphenols များ ပါဝင်၏။

ဆေးဖက်ဝင် အသုံးပြုမှုအနေဖြင့် သပြေချဥ်ရွက်များကို ဝမ်းလျှောခြင်းကို ကုသရန်နှင့် သန်ချဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြ၏။ အခေါက်ပြုတ်ရည်များကို အဆစ်အမြစ်ရောင်ရမ်းနာကျင်ခြင်း သက်သာစေရန် အသုံးပြုကြ၏။ အရွက်မှ ထုတ်ယူရရှိသည့် အနှစ်နှင့် အခေါက်များသည် သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို လျှော့ချရာတွင် အထောက်အကူပြုသည့်အတွက် ဆီးချိုရောဂါဝေဒနာရှင်များအတွက် ကောင်းမွန်သည့် သဘာဝဆေးတစ်လက်ဖြစ်၏။

အာယုဗေဒနှင့် တောင်အာရှဒေသများ၏ ရိုးရာဆေးပညာရပ်များအရ သပြေပေါက်ပင်၏ အခေါက်၊ အရွက် များနှင့် အသီးများကို  အဆစ်အမြစ် နာကျင်ခြင်း၊  ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် ဖျားနာခြင်းတို့ကို ကုသရန် ဆေးအဖြစ် အသုံးပြု ကြ၏။ ထို့အပြင် အရေပြားပေါ်တွင်ဖြစ်ပွားတတ်သည့် ယားနာရောဂါများကို ကုသခြင်း၊ ချွေးပေါက်ပိတ်စေသောဆေး အဖြစ် အသုံးပြုခြင်းနှင့် အစာခြေစနစ်ကျန်းမာရေးတို့အတွက် ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြ၏။ 

• အရွက်အနှစ်နှင့် ပြုတ်ရည်တို့ကို အနာကျက်ဆေးအဖြစ် အများအားဖြင့် ပြင်ဆင်အသုံးပြုလေ့၏။

• အရွက်အစေးနှင့် အခေါက်တို့ကို ချောင်းဆိုးခြင်းနှင့် လေပြွန်ယားယံခြင်းကို ကုသရန် အသုံးပြုကြ၏။

• အရွက်များကို ဝမ်းလျှောခြင်း၊ ဝမ်းကိုက်ခြင်းနှင့် အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာပြဿနာများအတွက် ဆေးအဖြစ် အသုံးပြု၏။

• အရေပြားပြဿနာများနှင့် ရောဂါ ပိုးများအတွက် အရွက်အနှစ်နှင့် အရွက်မှ ထုတ်ယူထားသော အရာများကို အပေါ်ယံလိမ်းခြင်းဖြင့် ဝေဒနာသက်သာစေရန် အသုံးပြုကြ၏။

• ရိုးရာဆေးပညာရပ်အရ သပြေချဥ်ရွက်နှင့် အခေါက်တို့ကို ဘက်တီးရီးယားပိုးသတ်ဆေးနှင့် မှိုသတ်ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြ၏။ 

• ခေါင်းကိုက်ခြင်းလက္ခဏာကို ကုသရန်အတွက် အရွက်ပြုတ်ရည်ကို ရိုးရာအစဉ်အလာအရ အသုံးပြုကြ၏။

သပြေချဥ်ပင်သည် သဘာဝအလျောက်ပေါက်သည့်အပင်ဖြစ်သည့်အလျောက် အချို့ဒေသများတွင် လမ်းဘေး တလျှောက်လုံးတွင် ပေါများစွာ ပေါက်ရောက်လေ့ရှိကြ၏။ 

• သပြေချဥ်ပင်၏ ပန်းနုရောင်အရွက်နုလေးများမှာ ချဥ်ဖန်အရသာရှိသည့်အတွက် အစိမ်းအတိုင်း ငပိရည်၊ ငပိထောင်း၊ ငါးပိချက်တို့နှင့် တွဲကာ တို့စရာအဖြစ် စားသုံးတတ်ကြ၏။

• အချို့ကလည်း အရွက်နုများကို ခံတွင်းထဲတွင် ထည့်ဝါးခြင်းဖြင့် ခံတွင်းလိုက်ပြီး အစာစားလိုစိတ်ကို ဖြစ်စေရန် အသုံးပြုကြ၏။

• အသီးနုများမှာ အစိမ်းရောင်ဖြစ်ပြီး ရင့်မှည့်လာသည့်အခါ အဖြူရောင်ပြောင်းလဲသွားပြီး ချိုချဥ် အရသာ ရှိပြီး လတ်ဆတ်စွာ ခူးဆွတ်ကာ ရေဖြင့်သန့်စင်အောင်ဆေးကြောပြီး စားသုံးနိုင်၏။

• အသီးများကို အချဥ်ဖောက်ပြီး အိမ်လုပ်အသီးဝိုင်ထုတ်လုပ်သောက်သုံးနိုင်၏။

• လာအိုတွင် အရွက်များကို  အသား ကင်များနှင့်အတူ တွဲဖက်စားသုံးတတ်ကြပြီး လူကြိုက်များသော ဟင်းရွက် တစ်မျိုးဖြစ်၏။

• အချို့ဒေသများတွင် အရွက်များကို ခူးဆွတ်ပြီး အခြောက်ခံကာ ဆေးဖက်ဝင်အပင်ရေနွေးကြမ်း (Herbal Tea)  အဖြစ် သောက်သုံးလေ့ရှိကြ၏။

သပြေချဥ်ပင်၏ထူထဲပြီး ရနံ့မွှေးသော အရွက်များကြောင့် လေထုညစ်ညမ်းမှုကို လျော့နည်းစေနိုင်ပြီး အရိပ်ကောင်းသော သစ်ပင် သို့မဟုတ်  ခြံစည်းရိုးအလှဆင်ပင်အဖြစ် အသုံးပြုကြ၏။

သဘာ၀တရားမှပေးသည့် လက်ဆောင်မွန် သပြေချဥ်ပင်မှ ရရှိသည့် အစိတ်အပိုင်းများကို အမြတ် တနိုး တန်ဖိုးထားပြီး ‌ရာသီချိန်ခါနှင့်အညီ ဒေသအလိုက် မတူညီကွဲပြားသည့် ချက်ပြုတ်နည်းမျိုးစုံဖြင့် ပြင်ဆင်စားသုံးခြင်းဖြင့် ကုန်ကျ စရိတ် သက်သာစေပြီး ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးကောင်းများကို ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်၏။ ထို့အပြင် မိမိတို့နိုင်ငံအတွက် ဂေဟစနစ်‌ ကောင်းမွန်စေရေး၊ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲကြွယ်ဝမှုများ ထိန်းသိမ်းရေးတို့ကို ရိုးရာယဥ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့်အညီ ထိန်းသိမ်းစေနိုင်မည် ဖြစ်၏။

ကြေးမုံငယ်